Stichting Urk in Oorlogstijd heeft meegeholpen aan het boek ‘Vrij!’ geschreven door Jenne Brands.
In Vrij! volgen we de belevenissen van een elfjarige jongen in het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog. Een gewone jongen die opgroeit in ongewone omstandigheden. Het is 1944 en het is oorlog. Albert is elf jaar en woont op Urk met zijn moeder, broer en zusje. Zijn vader is opgepakt en zit nu in Duitsland. Albert probeert op zijn eigen manier een steentje bij te dragen. Als hij op een dag buiten het dorp op zoek is naar brandhout ziet hij hoe een vliegtuig neerstort! Albert heeft geleerd dat je altijd de waarheid moet spreken, maar ontdekt hoe moeilijk dat is in oorlogstijd.
Zoals de achterkant vermeld is het boek gebaseerd op ware gebeurtenissen. Binnenkort hopen wij u hier meer over te vertellen.
Het boek is te koop bij boekhandel ‘Koster’ op Urk, of via internet:
NIET WEGGOOIEN! is nog steeds ons motto, in het kader van de gezamenlijke actie van de Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD Instituut voor Oorlogs- Holocaust- en Genocidestudies.
Hoe zeer dit geldt blijkt maar weer eens toen de familie Emmert de spullen van wijlen Wallace Emmert op ging ruimen. De familie van Wallace wist wel dat hij neergeschoten was nabij Urk en wat hij in grote lijnen beleefd had. Maar hun verbazing was groot toen zij daar ineens zijn verhaal lazen, door hem opgetekend al jaren geleden. Het ooggetuige verslag beschrijft hoe hij deze gebeurtenis heeft beleefd, iets wat zijn hele leven hem zou bijblijven.
“Op 8 oktober 1943 terwijl ik op een missie vloog boven Duitsland, kwamen er twee machinegeweer kogels door het instrumentenpaneel. Zij vernielden mijn zuurstof slang in tweeën”
Emmert overleefd de noodlanding in de Noordoostpolder, en wordt naar Urk gebracht. Hierover schrijft hij:
“De co-piloot had het vliegtuig onder controle en met één motor nog werkend maakte hij een buiklanding in het riet nabij het eiland Urk in de Zuiderzee in Holland. Mijn staartschutter had een schot gekregen door zijn been. De andere acht mannen renden weg bij het vliegtuig vandaan terwijl wij tweeën wachten op de inwoners van Urk, en vervoerden ons in een kanaalboot. De Duitse militairen transporteerden ons diezelfde nacht naar ene militair hospitaal in Amsterdam.”
Wallace Emmert overleefd de oorlog en gaat terug naar Amerika. Hij is later, in 2015, geinterviewd door zijn nicht op verzoek van Stichting Urk in Oorlogstijd.
Kortom, gooi het niet weg, maar schenk materialen aan Stichting Urk in Oorlogstijd.
Afgelopen donderdag verscheen er een prachtig artikel in ‘De Noordoostpolder’.
Jan van der Slikke schreef tijdens de Mobilisatie en liefdesverklaring naar de destijds 17-jarige Martientje Krijger. De twee houden nog steeds van elkaar. Zondag zijn ze 75 jaar getrouwd.
‘Ik heb de brief lang bewaard’, vertelt de 96-jarige Martientje in hun appartement in de Hof van Smeden. ‘Maar bij een verhuizing is ie waarschijnlijk zoekgeraakt.’ Jan (98) weet nog dat hij vanuit zijn standplaats Lageweide bij Utrecht de tiener uit zijn geboorteplaats Poortvliet in Zeeland ‘om verkering’ vroeg. ‘[…]
* Madera, California, VS, 26 oktober 1915
† Madera, California, VS, 15 juni 2017
Wallace Emmert, geboren in Madera, California in de Verenigde Staten, nam vrijwillig dienst bij de Amerikaanse Luchtmacht na de Japanse aanval op de Amerikaanse marinehaven Pearl Harbor op 7 december 1941. Emmert leert vliegen op een vliegbasis in Texas, waarna hij met een bommenwerper naar Schotland vliegt. Hierna wordt hij overgeplaatst naar vliegveld Chelveston in Engeland. Op 8 oktober 1943 vliegt Emmert met zijn bemanning naar Bremen, Duitsland. Het is de vierde missie van Emmert en tevens zijn laatste.
Op weg naar het doel wordt het toestel aangevallen door Duitse jagers. Kogels vliegen door de cockpit en Emmert wordt geraakt door twee kogels. Eén raakt zijn borst, vlakbij zijn buik en de andere raakt zijn zuurstofslang. Het vliegtuig van Wallace Emmert maakt een noodlanding tussen Urk en het huidige Tollebeek. Hier wordt hij door de Duitsers aangetroffen samen met Walt Fox, de bommenrichter, die ook gewond was geraakt.
Dezelfde nacht nog wordt Wallace Emmert van Urk naar Amsterdam vervoerd. Hij ondergaat hier een operatie en wordt doorgestuurd naar een ziekenhuis voor krijgsgevangen militairen in Obermassfeld, Duitsland. Hier wordt hij door artsen afgekeurd voor militaire dienst en per hospitaalschip teruggestuurd naar Amerika. Bij terugkomst trouwt hij met zijn vriendin en rondt zijn ‘High School’ af.
Hofman en Emmert in 2015 (Foto: P. Manning-Emmert)
Hofman en Emmert in 2015 [Foto: P. Manning-Emmert]
Vervolgens treedt hij in zijn vaders voetsporen door boer te worden, wat hij de rest van zijn leven zal blijven doen. In 2014 komt de stichting NOP in Oorlogstijd in contact met Wallace via zijn nicht Patricia Emmert. Een jaar later, in 2015, heeft stichtingslid Robert Hofman de gelegenheid om Wallace Emmert te ontmoeten in Amerika.
De piloot die onbaatzuchtig zijn leven op het spel zette, kon na zoveel jaren bedankt worden voor zijn inzet en voor onze vrijheid.
Tot aan zijn overlijden heeft Wallace in het huis gewoond waar hij ook geboren werd. Wallace Emmert ging op woensdag 14 juli slapen. In de ochtend van de 15e overleed hij in zijn slaap, opgegaan naar zijn Hemelse Vader.
Direct na de bevrijding werden op Urk en in de Noordoostpolder verdachte personen opgepakt. Vaak op verdenking van ‘heulen met de vijand’.
De Noordoostpolder had een groot aantal lege arbeiderskampen. Het tekort aan arbeidskrachten, en het overschot van gedetineerden, deed het Militair Gezag in samenspraak met Directie Wieringermeer besluiten deze in de Noordoostpolder samen te brengen.
In totaal waren er ongeveer 14 interneringskampen waaronder: Schokland, Marknesse, Westvaart, Zuidvaart en Kadoelen.
Onderzoek & Lezing
Robert Hofman doet onderzoek op dit moment naar deze periode. Hij verzorgt op 1 april een lezing hierover voor de leden van de Schokland – oorlog cursus. Het streven is om dit jaar het onderzoek nog af te ronden en te publiceren.
Informatie: Veel is hierover niet bekend. Mocht u meer weten over de interneringskampen of foto’s hebben van deze na-oorlogse periode houden wij ons aanbevolen!
Foto: Roel Winter – Nieuw Land Erfgoedcentrum te Lelystad Beschrijving: Een groep gevangen N.S.B.-ers werd ingezet bij het oogsten in de Noordoostpolder. Links op de foto een bewaker. In het kamp Marknesse-Zuid zaten toen N.S.B.- vrouwen gevangen. Opmerking: Lees in plaats van N.S.B.-ers ‘Politieke delinquenten’ er zat nl. een verscheidenheid in gevangenen in de N.O. polder in de periode 1945-1948
In het Friesch Dagblad van zaterdag 12 november 2016 stond een artikel over het bergen van vliegtuigen.
In Nederland liggen nog ongeveer tweeduizend vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog in de bodem, waaronder enkele honderden in Fryslan. Moeten die wrakken geborgen worden, of respecteren we de grafrust van de bemanning? Bij de gemeenten leidt dit tot een dilemma, onder meer vanwege de hoge kosten van een berging.
